Wywiad z Robertem Klosem

Świat staje się, ogólnie rzecz biorąc, bardziej zamożny, a mając więcej pieniędzy, ludzie wolą wydawać je na siebie, zamiast przeznaczać swoje zasoby na posiadanie większej liczby dzieci. Jeśli chodzi o to, dlaczego rodzicielstwo jest w dzisiejszych czasach tak trudne, to często zwracam uwagę na negatywne oddziaływanie komputerów i smartfonów. Urządzenia te stwarzają trzy główne problemy: (1) konkurują z rodzicami o uwagę, (2) dostarczają rozrywki, która uzależnia i przenosi dzieci do świata oderwanego od rzeczywistości i (3) pozwalają obcym osobom wkroczyć w życie dzieci. Wszystko to utrudnia rodzicom komunikację z dziećmi, ale dzieciom łatwiej jest twierdzić, że rodzice ich „nie rozumieją”.

Właściwie to zakazy stają się coraz powszechniejsze w USA. Na przykład coraz więcej szkół nie zezwala na korzystanie z telefonów komórkowych. Przed lekcjami smartfony są zbierane lub też uczniowie odkładają je w bezpieczne miejsca, aby mogli uczestniczyć w zajęciach bez rozpraszania uwagi. Podobnie robią rodzice, stosując oprogramowanie monitorujące, zabierając telefony przed snem itp. Istnieje, jak sądzę, świadomość, że te urządzenia szkodzą zdrowiu uczniów, zarówno psychicznemu, jak i fizycznemu, a jeśli chodzi o zdrowie dzieci, rodzice potrafią postępować bardzo stanowczo.

To łatwe pytanie i chcę na nie odpowiedzieć, opisując pewną sytuację, którą niedawno zaobserwowałem. Siedziałem w restauracji ze swoim synem i miło rozmawialiśmy. Po drugiej stronie siedziała para po trzydziestce, obydwoje po przeciwnych stronach stołu. Ich mała córeczka, miała może siedem lat, siedziała obok matki, przy oknie. Rodzice byli pochłonięci swoimi smartfonami i chichotali, podczas gdy mała dziewczynka oparła głowę o okno, wpatrując się w ciemność i deszcz. Miałem ochotę podejść do rodziców i powiedzieć: „Spójrzcie na swoje dziecko. Porozmawiajcie z nim. Dotknijcie go, przytulcie. Siedzicie wszyscy razem w jednym miejscu. Wykorzystajcie to najlepiej, jak tylko potraficie”.

Myślę, że to stanowi odpowiedź na twoje pytanie.

Kilka lat temu w Stanach Zjednoczonych kładziono nacisk na „jakość czasu”, czyli na pogląd, że nie ma znaczenia, jak mało czasu rodzice spędzają ze swoimi dziećmi, pod warunkiem, że jest to czas „wysokiej jakości”. Uważam, że było to działanie mające na celu sprawienie, żeby rodzice zaniedbujący swe dzieci czuli się lepiej. Ja wolę wierzyć w ilość czasu: dobre, długie okresy zaangażowania, w których po prostu byłem obecny przy swoich chłopcach. Pamiętam, jak mój starszy syn Alosza miał około dziesięciu lat, był na górze w swoim pokoju, a ja na dole w kuchni. Co jakiś czas wołał: „Tato?”, a ja mówiłem: „Jestem tutaj”, na co on odpowiadał: „Okej”. Chciał po prostu wiedzieć, że jestem. To właśnie mam na myśli, mówiąc o ilości czasu.

Przede wszystkim chęć poświęcania swoim dzieciom czasu. Można w to wierzyć lub nie, ale są rodzice, którzy spędzają z nimi bardzo mało czasu. W ciągu dnia dzieci są w szkole. Po szkole rodzice zatrudniają dla nich opiekunki. Zapisują je na niezliczone zajęcia, od sportu po lekcje muzyki. Latem wysyłają je na obóz letni. Żadna z tych rzeczy nie zastąpi ojca przytulającego się na kanapie do swojego dziecka i czytającego mu książkę. Nawet przytulanie się bez książki jest wartościowe. Poza kwestią czasu, myślę, że ważne jest, aby dziecko widziało, jak ojciec traktuje kobiety. Jeśli jest dla nich miły i je szanuje, dzieci w przyszłości tak właśnie będą je, a także innych, traktować.

Chwałą amerykańskiego systemu edukacji jest szkoła publiczna. To miejsce, w którym dzieci z różnych środowisk mogą nauczyć się współpracować, miejsce, w którym uprzywilejowane dzieci z zamożnych rodzin mogą zaprzyjaźnić się ze swoimi rówieśnikami, które żyją w trudnych warunkach. Niestety, szkoły publiczne cierpią z powodu braku funduszy, ponieważ powstaje coraz więcej konkurencyjnych tak zwanych szkół „czarterowych”. Są to szkoły, w których dzieci pochodzą z tych samych grup społecznych. To smutna sytuacja, ponieważ wspaniała różnorodność szkół publicznych zostaje w ten sposób utracona.

Moim zdaniem nie ma między nimi wielkiej różnicy. Jednakże w przypadku adopcji zawsze pozostaje w tle kwestia „pochodzenia”, a dziecko może łagodnie (lub nie tak bardzo łagodnie) odczuwać, że czegoś w jego życiu brakuje, ponieważ nie dorasta w kulturze, w której się urodziło. Obaj moi synowie są bardzo świadomi tego, skąd pochodzą — z Rosji i z Ukrainy — i zachęcam ich do aktywnego interesowania się swoimi korzeniami. Poza tymi kulturowymi rozważaniami miałem jednak te same problemy co rodzice dzieci biologicznych: zmienność nastrojów, płacz, konflikty z przyjaciółmi, napady złości, odmowa jedzenia niektórych potraw. Dzieci wyrastają w końcu z tych problemów i miła jest mi świadomość, że większość z nich staje się dobrze funkcjonującymi, przystosowanymi do życia dorosłymi.

To pytanie wywołuje mój uśmiech. Już dawno temu zorientowałem się, że nie ma czegoś takiego jak doskonałe, idealne życie. Nawet kiedy toczył się proces adopcji, nie miałem złudzeń, że moje życie stanie się idealne, kiedy pojawi się w nim dziecko. Jeśli zaś chodzi o to, co sprawiło, że zdecydowałem się na adopcję, myślę, że zawsze wiedziałem, że chcę mieć własną rodzinę. Kiedy miałem dwadzieścia lat, postanowiłem, że jeśli do trzydziestki nie będę w stałym związku z kobietą, to zaadoptuję dziecko. I tak właśnie zrobiłem.

W Stanach Zjednoczonych pojęcie rodziny nie jest przestarzałe. Po prostu się ono zmieniło. Ludzie uważają za część swojej rodziny niektórych przyjaciół, nawet swoje zwierzęta domowe. Coraz większą akceptację zyskują różnorakie struktury rodzinne, takie jak rodzice samotnie wychowujący dzieci, rodzice tej samej płci i oczywiście rodzice adopcyjni, tacy jak ja. Rodzina jest dla mnie ważna, ponieważ tworzy ona więź opartą na dawaniu i otrzymywaniu miłości. Co może być bardziej od tego satysfakcjonujące?

Pisanie jest dla mnie sposobem, żeby dowiedzieć się, co myślę na jakiś temat. Czasami czuję, że czegoś nie rozumiem, dopóki nie zacznę o tym pisać. Wtedy do głowy przychodzą mi właściwe słowa.

Nadal publikuję teksty w The Christian Science Monitor, wydawanym w Bostonie. Obecnie pracuję też nad powieścią opartą na swoich doświadczeniach ze służby w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych.